John Zorn – Baphomet

[Tzadik, 2020]

Εισαγωγή: Δημήτρης Καλτσάς

Η μπάντα Simulacrum είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και πιο επιτυχημένα μουσικά πειράματα του σπουδαίου John Zorn, ειδικά για τους φίλους του περιπετειώδους avant-garde ήχου. Το trio των πολυπραγμόνων John Medeski (πλήκτρα – Medeski, Scofield, Martin & Wood, Nova Express κ.α.), Matt Hollenberg (κιθάρα – μέλος των Cleric, Insurrection, Shardik κ.α.) και Kenny Grohowski (ντραμς – μέλος των Abraxas, Imperial Triumphant, Insurrection κ.α.) που σχηματίστηκε το 2014 και διευθύνεται από τον Zorn, μας έχει δώσει έξι εξαιρετικούς δίσκους. Ξεκινώντας με τρεις κυκλοφορίες το 2015 (Simulacrum, The True Discoveries of Witches and Demons, Inferno) και άλλους τρεις τα επόμενα δύο χρόνια (The Painted Bird – 2016, 49 Acts of Unspeakable Depravity in the Abominable Life and Times of Gilles de Rais – 2016, The Garden of Earthly Delights – 2017), καθιερώθηκαν ως ένα από τα κορυφαία σχήματα στον ευρύτερο avant-prog / brutal-prog / avant-garde jazz / metal /rock χώρο.

Η σιωπή τριών ολόκληρων ετών δεν είναι κάτι στο οποίο μας είχε συνηθίσει η μπάντα. Αυτό κάνει το Baphomet ακόμα πιο ενδιαφέρον, ειδικά αν συνυπολογίσουμε ότι ο δίσκος περιλαμβάνει αποκλειστικά το ομώνυμο, ενιαίο 39-λεπτο κομμάτι.


 

Η γιορτή των αντιθέτων

Η δημιουργία των Simulacrum από το John Zorn σηματοδότησε ένα πολύ ξεχωριστό κεφάλαιο στη χαώδη δισκογραφία του. Η επιλογή του να απέχει από το εκτελεστικό κομμάτι έφερε μια σειρά ηχογραφήσεων (προεξέχοντος του ομώνυμου ντεμπούτου), όπου το χάος των ιδεών και οι αέναοι πειραματισμοί του πρωτοπόρου Νεοϋορκέζου, έμοιαζαν να εξυπηρετούν – ως επί το πλείστον – ένα γενικότερο πλάνο.

Το Baphomet είναι πιθανόν ό,τι καλύτερο έχει ηχογραφηθεί από τους τρεις μουσικούς που συνθέτουν τους Simulacrum, μαζί με το ντεμπούτο τους. Πρόκειται για μία ενιαία σύνθεση μέσα στην οποία παρελαύνουν πολλαπλές εκφάνσεις της πειραματικής jazz, rock και metal μουσικής. Φέρνοντας στο νου το κλασικό σχέδιο του Éliphas Lévi το οποίο συσχετίστηκε με το όνομα Baphomet και συμβολίζει τη δυαδικότητα του σύμπαντος και την ισορροπία των αντιθέτων, τότε ο τίτλος του δίσκου πρέπει να κριθεί κάτι παραπάνω από πετυχημένος. Ο Zorn στα σχεδόν 40 λεπτά που διαρκεί ο δίσκος, τονίζει με έντονα χρώματα τις αντιθέσεις και δημιουργεί μία συνεχή διαδοχή άμυνας και επίθεσης. Η ακρόαση είναι ικανή να παρασύρει τον ακροατή σε μια δίνη μέσα στην οποία τα πάντα μοιάζουν να συμβαίνουν τυχαία, αλλά εν τέλει πίσω από όλα υπάρχει ένα κεντρικό σχέδιο.

Το επίπεδο της απόδοσης των τριών μουσικών που φέρνουν στη ζωή το όραμα του Zorn είναι για μία ακόμη φορά αποστομωτικό. Η επιθετικότητα και η  μαθηματική ακρίβεια με την οποία φέρνουν εις πέρας τα avant-garde ξεσπάσματα της σύνθεσης δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για παρερμηνείες, ενώ ο τρόπος που εξυπηρετούν τις πιο ήπιες στιγμές είναι εκπληκτικός, τόσο εκπληκτικός όσο η ικανότητα του Zorn να περνάει από την ατονικότητα στη μελωδία και ανάποδα.

Το Baphomet είναι, αν όχι η καλύτερη, τότε η πιο στοχευμένη κυκλοφορία των  Simulacrum. Χωρίς φυσικά να συνθηκολογεί σε κάτι, έχει τα στοιχεία για να φτάσει στα αυτιά των περισσοτέρων λάτρεων του πειραματισμού, ανεξαρτήτως είδους. Αυτός ο δαίμονας είναι πιθανότατα και το πιο ολοκληρωμένο έργο στη πρόσφατη δισκογραφία του John Zorn, κυρίως γιατί λειτουργεί ως ο τέλειος εξισορροπιστής της πολυσχιδούς προσωπικότητάς του.

9 / 10

Κώστας Μπάρμπας

 

2η γνώμη

 

Η επιστροφή των Simulacrum υπό τη διεύθυνση του Johh Zorn τρία χρόνια μετά το The Garden of Earthly Delights γίνεται με το πιο φιλόδοξο album του εκπληκτικού trio. Η ενδελεχής ακρόαση του 39-λεπτου Baphomet δικαιολογεί απόλυτα των τίτλο. Ο συμβολισμός της ισορροπίας των αντιθέτων στο Sabbatic Goat του Éliphas Lévi εδώ αναπαριστάται από τη διαρκή εναλλαγή επιθετικών / ατονικών / metal και μελωδικών / prog / fusion μερών. Η χημεία των Medeski, Hollenberg και Grohowski είναι για άλλη μία φορά μαγική. Είναι πραγματικά δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα ακουγόταν αυτή η μουσική αν έλειπε οποιοσδήποτε από τους τρεις. Κάθε εναλλαγή είναι ένα διαφορετικό jam και η ακολουθία τους σχηματίζει ένα σύνολο, ενώ η κατεύθυνση είναι διαρκώς άγνωστη και η δομή είναι διαρκώς περίπλοκη. Η avant-prog γενίκευση κρύβει στιγμές μινιμαλισμού, drone, αυτοσχεδιασμών, exotica, jazz / fusion, prog rock, punk και πολλών άλλων που μπορεί να μην είναι ισάξιες, αλλά σίγουρα πείθουν για την ισορροπία του δίπολου.

8 / 10

Δημήτρης Καλτσάς