Utopianisti – Tango Solo

[Self-released, 2021]

Εισαγωγή: Giannis Zavradinos

Τα τελευταία χρόνια έχουμε συνηθίσει και εξοικειωθεί με τα λεγόμενα one-man bands, που ναι μεν μας προσφέρουν ως επί το πλείστον δουλειές εκτελεστικής δεινότητας, αλλά παράλληλα διαπιστώνουμε και υφολογικά την εσωστρέφεια, τον συγκεντρωτισμό των καλλιτεχνών που παίρνουν τον εαυτό τους περισσότερο πιο σοβαρά από όσο θα έπρεπε. Κύριο χαρακτηριστικό τους η αποτυχία να προσφέρουν συναισθηματική πλήρωση στον ακροατή. Ο Μarkus Pajakkala ανήκει στις φωτεινές εξαιρέσεις δίνοντας στον ακροατή μόνο το δικαίωμα του θαυμασμού και της υπέρμετρης τέρψης. Τα πέντε πονήματα του υπό την ετικέτα Utopianisti είναι δείγματα του πολυσύνθετου ταλέντου, της συνθετικής του ευχέρειας που υπερβαίνει τα όρια, γεφυρώνοντας διάφορα μουσικά μοτίβα χωρίς προβλέψεις και συμβιβασμούς. Τελευταία φορά που μας εξέπληξε ευχάριστα ήταν το 2016 με το εκπληκτικό The Third Frontier και φέτος ήρθε πάλι το πλήρωμα του χρόνου να μας κεντρίσει το ενδιαφέρον.


 

Κάθε επιτυχημένο μουσικό πείραμα είναι αναγκαίο

Τέσσερα χρόνια μετά το Brutopianisti έρχεται το  ένα νέο κεφάλαιο, μια νέα πρόταση. Ο τίτλος του Tango Solo  δεν μας κανένα περιθώριο να αναρωτηθούμε για το θέμα, οπότε μένει να ανακαλύψουμε την απόδοση και την διαχείριση του. Το tango είναι ένα εθνικό μουσικό -και χορευτικό- ιδίωμα που πραγματεύεται το πάθος μέσα από την χαρακτηριστική κινησιολογία και ρυθμική του latin υπόσταση. Εδώ όμως εξυπηρετεί ως βάση και διακλαδώνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη της δουλειάς. Έχοντας πάρει ήδη μια πρώτη γεύση από το φλερτ του σε προηγούμενη συνάντηση (στο Tango Succubus part 2 από το Utopianisti ΙΙ) αναπτύσσει και εξερευνά όλες τις δυνατότητες της διατύπωσης του. Με έναν τρόπο εγκεφαλικό εμβαθύνει με γενναιόδωρες δόσεις από Frank Zappa, avant-prog, σκηνή του Canterbury και χιούμορ. Τα όργανα που δεσπόζουν εκτός από το ακορντεόν, είναι τα πνευστά, το ξυλόφωνο, το πιάνο και τα κρουστά που τηρούν υποτυπωδώς το μέτρο για να δώσουν περισσότερη έμφαση στη μελωδία και την αρμονία, ανάλογα τις απαιτήσεις του κάθε κομματιού. Έτσι, αποδομεί και επανακτά με την ίδια άνεση μια καλοδουλεμένη συνταγή με φρεσκάδα και έμπνευση.

Το εναρκτήριο El Progenitor λειτουργεί ως trailer για το τι πρόκειται να ακολουθήσει και εντυπωσιάζει από τα πρώτα δευτερόλεπτα με τις ευφάνταστες ιδιοσυγκρασιακές του στροφές. Το La Hazaña Postnatal del Jabato που ακολουθεί είναι πιο εφιαλτικό και ιντριγκαδόρικο με μελωδικές στρώσεις και τα πνευστά να οργιάζουν πίσω από το φόντο. Έπειτα από την ήρεμη εισαγωγή του Αnoche (σόλο ακορντεόν) μεταβαίνουμε στο Anoche Soñé Con Algún Pedrο, ένα κομμάτι γλυκό και νοσταλγικό βασισμένο σε μια φράση παιγμένη από μπάσο κλαρινέτο. Οι ίδιοι συσχετισμοί ισχύουν και στα Uvas Verdes Sin Semillas (σόλο πιάνο εδώ) και El Nuevo Comienzo με τα πνευστά να προσδίδουν  μια ρομαντική διάθεση και μελαγχολία. Μετά από μια καμπή εσωτερικότητας, ο κύκλος πάει να κλείσει έτσι όπως ακριβώς άνοιξε. Οι εναπομείνασες συνθέσεις επιδεικνύουν μια σπάνια ευαισθησία. Κάθε νότα μετράει, οι ενορχηστρώσεις είναι προσεγμένες, η αρμονική πρόοδος απρόβλεπτη με έντονο το στοιχείο της έκπληξης. Καταλήγουμε σε ένα ομοιογενές συνολικό έργο με κορυφαίες ίσως στιγμές τα El Progenitor και  Wakaresaseya. Η διάρκεια των συνθέσεων είναι μικρή  αλλά αρκετή για την ανάπτυξη των θεμάτων και την συγκρότηση των δυναμικών, χωρίς να πλατειάζουν. Η παραγωγή είναι υποδειγματικά ανάγλυφη και ζωντανή, έτσι όπως αρμόζει στο γενικότερο ύφος και την chamber music αισθητική και ατμόσφαιρα. Υπενθυμίζεται ότι όλα τα όργανα αποδίδονται από τον ίδιο τον δημιουργό με αλάνθαστη αίσθηση του μουσικού του οράματος.

Η Φινλανδία βάσει της ιδιόμορφης μουσικής της παράδοσης και τους άρρηκτους δεσμούς  της με την progressive σκηνή με παρελθόν, παρόν και (όπως φαίνεται) μέλλον εξακολουθεί να μας χαρίζει καλλιτέχνες και έργα εξαιρετικής αξίας και ποιότητας. Η πρότερη αναφορά στον Ζappa δεν ήταν τυχαία και κατόπιν συνεπαγωγής αρκετές από τις στιγμές σε όλη τη δισκογραφία των Utopianisti κλείνουν το μάτι στον τεράστιο Pekka Pohjola. H θεωρητικά ασυνήθιστη χρήση (για το prog) του tango εδώ ως κύριο όχημα έκφρασης κρίνεται ως στοίχημα και πρόκληση που κερδίζεται, χάρη στο ταλέντο και την φαντασία του Pajakkala. Η συνέπειά του αποτυπώνεται σε κάθε  κυκλοφορία, αναλαμβάνοντας κάθε πρόκληση να την μετουσιώνει εντυπωσιακά με επιτυχία. Σε εποχές όπου η μουσική αποτελεί απόδραση και αντίδοτο, επισημαίνεται η αναγκαιότητα για τέτοιες κυκλοφορίες όπως αυτή του Τango Solo και θέτει σοβαρή υποψηφιότητα για μια από τις καλύτερες τις τρέχουσας χρονιάς.

9 / 10

Γιάννης Ζαβραδινός

 

2η γνώμη

 

Μετά από το εντυπωσιακά πληθωρικό The Third Frontier και το μάλλον ατυχές Brutopianisti, οι Φινλανδοί Utopianisti, το project του πολυοργανίστα Markus Pajakkala, επιστρέφουν δισκογραφικά με την πέμπτη τους δουλειά ονόματι Tango Solo. Τα υπερβολικά φευγάτα brutal πειράματα της προηγούμενης δουλειάς ευτυχώς αποτελούν παρελθόν επιστρέφοντας στο καθαρά instrumental avant / fusion prog στο οποίο λίγες σύγχρονες μπάντες αποδίδουν τόσο πετυχημένα. Για πρώτη φορά στη μέχρι τώρα πορεία τους δεν συναντούμε κάποια guest εμφάνιση, με τον Pajakkala να αναλαμβάνει όλα τα όργανα. Αποτελούμενο από 10 συνθέσεις και με τη διάρκειά του να κυμαίνεται στα 35 λεπτά, το Tango Solo, όπως μαρτυρά και ο τίτλος του, θα λέγαμε πως αποτελεί μία περιπλάνηση στις μελωδίες των αργεντίνικων tango μέσα από μια «πειραγμένη» RIO ματιά. Τα βασικά συστατικά παραμένουν η μουσική κληρονομιά και το χιούμορ του Frank Zappa, το avant-prog των Samla Mammas Manna και Pekka Pohjola και το jazz / fusion εν γένει, όλα αυτά εμποτισμένα από μία soundtrack-ική ατμόσφαιρα και με το τεχνικό επίπεδο να είναι για ακόμα μία φορά υπεράνω κάθε προσδοκίας. Είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς κάποιο κομμάτι καθώς ο δίσκος ακούγεται μονορούφι, ωστόσο το εναρκτήριο El Progenitor αποτελεί ένα πολύ καλό δείγμα αυτού που θέλουν να πετύχουν. Συνολικά έχουμε να κάνουμε με μία πολύ ποιοτική δουλειά που ξαναβάζει τους Utopianisti στη σωστή μουσική κατεύθυνση.

8 / 10

Πάρης Γραβουνιώτης