Tigran Hamasyan – The Call Within

[Nonesuch Records, 2020]

Εισαγωγή: Κώστας Μπάρμπας

Με το εντυπωσιακό βίντεο του Levitation 21, ο Tigran Hamasyan μας έδωσε πριν λίγους μήνες μια πρώτη ιδέα από τον νέο του δίσκο. Πλέον, το The Call Within είναι γεγονός. Το παιδί-θαύμα από Αρμενία έφτασε πλέον στα 33 του χρόνια, έχοντας ήδη μία πολύ δυνατή δισκογραφική παρουσία. Άρχισε δοκιμάζοντας τις δυνάμεις του – πολύ πετυχημένα – σε πιο παραδοσιακό jazz ύφος, με τα World Passion (2006) και New Era (2008). To Red Hail (2009), ένας δίσκος με έντονο το avant-garde και progressive rock πρόσημο, ήταν η αρχή της καλλιτεχνικής του αυτονομίας. Με τα A Fable (2011) και Shadow Theater (2013) που ακολούθησαν εξερεύνησε τη folk μουσική παράδοση. Το Mockroot (2015) ήταν στην ουσία μία ένωση των μουσικών του κόσμων, πάνω σε ένα πολύπλοκο ρυθμικό πλαίσιο, ενώ στο Luys i Luso της ίδιας χρονιάς επέλεξε πιο ήρεμες μουσικές οδούς. Το An Ancient Observer (2017) αποτέλεσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα καλλιτεχνήματος όπου ο δυτικός πολιτισμός στέκεται με δέος μπροστά στην ιστορική μνήμη και τη μουσική παράδοση και περιέχει μερικές από τις κορυφαίες στιγμές του. Μέχρι τη φετινή του επιστροφή έγραψε και το soundtrack για τη ταινία They Say Nothing Stays the Same (2019). Στο The Call Within οι δύο βασικοί συνοδοιπόροι του Hamasyan είναι ο Evan Marien στο μπάσο και ο Arthur Hnatek στα τύμπανα. Επίσης συμμετέχουν οι Areni Agbabian και Artyom Manukyan στο κομμάτι Our Film και ο «πολύς» Tosin Abasi των Animals as Leaders στο κομμάτι Vortex.


 

Αυτοπεριορισμένη ιδιοφυΐα

Ένα μέρος του concept πίσω από το The Call Within βασίζεται στο έντονο ενδιαφέρον του Hamasyan για χάρτες διαφόρων περιοχών και διαφορετικών εποχών. Σε ένα άλλο επίπεδο, ακούγοντας τον δίσκο θα μπορούσε να πει κανείς ότι λειτουργεί σαν μία χαρτογράφηση του μυαλού του σπουδαίου αυτού Αρμένιου πιανίστα και μια ταξινόμηση των μουσικών και μη εμμονών του. Θαρρεί κανείς πως ο καλλιτέχνης ψάχνει τις απαντήσεις για το μυστήριο της Δημιουργίας μέσω της μουσικής δημιουργίας, θεωρώντας την τέχνη ως τη γέφυρα μεταξύ του υλικού και του άυλου κόσμου. Στο The Call Within αντλεί έμπνευση – εκτός από τους χάρτες – από αρχαίες ιστορίες και μύθους της Αρμενίας, από αρχαία αρμένικα σχέδια, από την αστρολογία και τη γεωμετρία.

Σε αυτό τον κόσμο που έχει δημιουργήσει ο Hamasyan υπάρχει και μια σαφέστατη άποψη για το πώς θα ηχεί η μουσική του, μια άποψη που αποκρυσταλλώθηκε με την κυκλοφορία του Mockroot, του πιθανότατα πιο σημαντικού δίσκου για την εξέλιξη της καριέρας του. Η ενορχήστρωση παραμένει για μία ακόμα φορά αυστηρή: μπάσο, τύμπανα και ο ήχος του πιάνου να μονοπωλεί το τελικό αποτέλεσμα. Και κάπου εδώ πρέπει να πούμε πως ο Hamasyan είναι ήδη ένας μύθος του πιάνου και ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα των τελευταίων ετών. Η τεχνική του είναι εξωπραγματική, αλλά αυτό που πραγματικά τον ξεχωρίζει είναι η αμίμητη ρυθμικότητα στο παίξιμο του. Οπότε και στο The Call Within τα ρυθμικά μοτίβα είναι για μία ακόμη φορά εντυπωσιακά και φυσικά πολύ πολύπλοκα. Οι Αρμένικες μελωδίες, αλλά και ο folk αέρας που προέρχεται από την γύρω περιοχή αποτελούν ένα ακόμα trademark του Hamasyan και είναι σαφέστατα ένα από τα δυνατά του χαρτιά. Κάπου εδώ όμως είναι που τίθεται μία από τις βασικές σκέψεις πίσω από την καριέρα του. Τα τρία βασικά χαρακτηριστικά που τον κάνουν να ξεχωρίζει (εκπληκτικό παίξιμο στο πιάνο – άριστη ρυθμικότητα – βαθιές folk μελωδίες), είναι και τα τρία που δείχνουν μέχρι στιγμής να τον περιορίζουν. Η θρησκευτική πίστη στο συγκεκριμένο τρόπο ενορχήστρωσης σίγουρα σε σημεία κουράζει τον ακροατή. Ακόμα και στο φοβερό κομμάτι Vortex που συμμετέχει ο Tosin Abasi, η κιθαριστική έκρηξη δεν έρχεται ποτέ. Το παράδοξο είναι πως ενώ ακόμα και από την εποχή του To Red Hail ο Hamasyan έχει αγκαλιάσει σύγχρονα progressive rock και metal μοτίβα, σχεδόν ποτέ δεν τα συμπλήρωσε ενορχηστρωτικά. Το ίδιο συμβαίνει και με τις ρυθμικές επιλογές που όσο εντυπωσιακές και αξιοθαύμαστες είναι, σε σημεία περνάνε τα όρια το ανεκτού και δυσχεραίνουν εν μέρει την ακρόαση. Τέλος, οι μελωδίες αν και σίγουρα είναι αυθεντικές και ευθύνονται για την όμορφη μυσταγωγική ατμόσφαιρα, σε μια εκτεταμένη δισκογραφία όπως του Hamasyan, μοιάζουν να επαναλαμβάνονται.

Παρόλα αυτά αν ακούσουμε το The Call Within αποσπασμένο από την δισκογραφία του καλλιτέχνη, τότε ερχόμαστε αντιμέτωποι με έναν εκπληκτικό δίσκο, ο οποίος ακρόαση με την ακρόαση και μετά την αρχική δυσκολία που του βάζει, εν τέλει αγκαλιάζει τον ακροατή. Αν στην συνέχεια προσπαθούμε να τον τοποθετήσουμε αξιολογικά μέσα στη δισκογραφία του, τότε κατά πάσα πιθανότητα θα τον βάλουμε στην κορυφή αυτής. Ο Hamasyan λοιπόν κατάφερε χρησιμοποιώντας τα υλικά των προηγούμενων κυκλοφοριών του να δημιουργήσει την κορυφαία του δουλειά μέχρι σήμερα. Μια δουλεία που περιέχει μερικά από τα καλύτερα κομμάτια που έχει γράψει, με αιχμή του δόρατος το εκπληκτικό Levitation 21. Ένας δίσκος που συγκεντρώνει όλες του τις εμμονές και τους ψυχαναγκασμούς του και τους παντρεύει με τη μουσική του ιδιοφυΐα. Αυτή τη στιγμή στέκει καλλιτεχνικά στα όριά του και η επιλογή ενός είδους ανανέωσης μοιάζει μονόδρομος.

8 / 10

Κώστας Μπάρμπας

 

2η γνώμη

 

Το νέο album του Hamasyan είναι μια επιστροφή στο πνεύμα των Red Hail (2009) και Mockroot (2015), με άλλα λόγια στην πιο avant-prog δημιουργική πλευρά του Αρμένιου υπερταλαντούχου πιανίστα. Τα γνωστά jazz fusion και Armenian folk συστατικά πρωταγωνιστούν και εδώ, όπως και ο εσωτερικός, περίπλοκος, μυστηριώδης, ενεργητικός χαρακτήρας που αποτελεί την υπογραφή του Hamasyan, με έμφαση για άλλη μία φορά στο ρυθμικό κομμάτι, όπου οι Evan Marien (μπάσο) και Arthur Hnatek (ντραμς) είναι επιεικώς εντυπωσιακοί. Σε αυτό το πλαίσιο, το νέο στοιχείο που προστίθεται για πρώτη φορά σε δίσκο του Hamasyan είναι το djent, με χαρακτηριτικότερο παράδειγμα το Vortex, όπου συμμετέχει ο Tosin Abasi (Animals as Leaders), ο οποίος ταιριάζει άψογα με το παίξιμο του Hamasyan.

Μουσικά, το The Call Within είναι αναμφισβήτητα ένας από τα εντυπωσιακότερους δίσκους της χρονιάς. Αυτό που ίσως κουράσει κάποιους είναι η εμμονή στις αλλεπάλληλες ρυθμικές αλλαγές. Ακόμα και ένα τόσο εξαιρετικό σύνολο συνθέσεων δεν «αναπνέει» αρκετά και μετά από κάθε ακρόαση η αίσθηση εντυπωσιασμού συγκρούεται με μια υποψία επανάληψης (που ισχύει μερικώς υφολογικά και όχι κυριολεκτικά).

Το The Call Within είναι πιθανότατα ο καλύτερος δίσκος στην μέχρι σήμερα καριέρα του Tigran Hamasyan και αφήνει μία προσδοκία δοκιμής διαφορετικών ενορχηστρώσεων μελλοντικά προς πιο rock ή και metal δομές.

Αγαπημένα κομμάτια: Levitation 21, Our Film, The Dream Voyager, Vortex, New Maps.

8.5 / 10

Δημήτρης Καλτσάς