Οι θρυλικοί Embryo του Christian Burchard

από τους: Ηλία Γουμάγια, Πάρη Γραβουνιώτη, Ντίνα Δέδε, Δημήτρη Καλτσά, Κώστα Μπάρμπα, Παναγιώτη Σταθόπουλο, Βαγγέλη Χριστοδούλου

Μετάφραση: Βαγγέλης Χριστοδούλου

 

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποτυπώσει κανείς με λέξεις την προσφορά του Christian Burchard στη μουσική, αλλά και το πόσο σκανδαλωδώς αγνοείται από το ευρύ κοινό. Ειδικά αυτό το τελευταίο είναι πολύ σημαντικό αν αναλογιστεί κανείς πως η συντριπτική πλειοψηφία όσων αρέσκονται σε μουσικές που πρώτος οραματίστηκε και τόλμησε ο Burchard, δεν τον γνωρίζουν καν.

Embryo (1971)

Το πρώτο αποτύπωμα στην πορεία του μεγάλου δημιουργού και (πρωτίστως) τυμπανιστή είναι το βιμπράφωνο που παίζει στο θρυλικό Phallus Dei, το ντεμπούτο των Amon Düül II στο οποίο κατά πολλούς ορίστηκε ηχητικά το krautrock ως ιδίωμα. Αμέσως μετά ο Burchard αποχώρησε για να πραγματοποιήσει το όνειρό του: να δημιουργήσει μουσική με ανθρώπους από διαφορετικές γωνιές του πλανήτη. Έτσι, το 1969 σχημάτισε τη δική του μπάντα, την κολεκτίβα των Embryo. Εκτός των εκάστοτε βασικών μελών, οι μουσικοί που έπαιξαν με τους Embryo στο πέρασμα των χρόνων ήταν πάνω από 400 (!), μεταξύ των οποίων οι Charlie Mariano, Mal Waldron, Trilok Gurtu, Ramesh Shotham, Marty Cook, Yuri Parfenov, Allan Praskin, Nick McCarthy και Monty Waters.

Burchard and Waldron playing chess (1967)

Υπό το ψυχεδελικό, προοδευτικό και πειραματικό κλίμα των τελών των 60s, ο Burchard όρισε εκ νέου και ευρύτερα τον krautrock ήχο, παντρεύοντάς τον με την jazz και παραδοσιακούς ήχους από διάφορες γωνιές της Γης, αποτελώντας επί της ουσίας τον πατέρα της world / ethnic music πολύ πριν ο όρος γίνει δόκιμος.

Dierks Studio, Κολωνία, 1973: Charlie Mariano, Roman Bunka, Christian Burchard, Dieter Miekautsch

Η πορεία του με τους Embryo σταμάτησε απότομα τον Μάρτιο του 2016, όταν έπαθε καρδιακή προσβολή σε ένα (ακόμα) ταξίδι του στο Μαρόκο. Έκτοτε η κόρη του Marja, η οποία μεγάλωσε μέσα στην μπάντα, ηγείται επάξια των Embryo. Ο επίλογος γράφτηκε πριν λίγες ημέρες, στις 17 Ιανουαρίου, όταν άφησε την τελευταία του πνοή στην πατρίδα του, το Μόναχο.

Σε αυτό το αφιέρωμα επιλέξαμε να θυμηθούμε τους επτά πιθανότατα σημαντικότερους δίσκους των Embryo που στέκονται αλώβητοι από το πέρασμα των χρόνων.


 

Opal
[Ohr, 1970]

Το 1970 είναι επί της ουσίας το έτος που έγινε ξεκάθαρη δισκογραφικά η μουσική προέκταση μιας πολιτιστικής υποκουλτούρας νεαρών Γερμανών αντικομφορμιστών. Το Opal υπήρξε η πρώτη μουσική απόπειρα της κολεκτίβας που δημιούργησε ο Christian Burchard υπό το όνομα Embryo. Η σύμπτωση του ονόματος των Embryo με ένα κομμάτι που έπαιζαν live οι Pink Floyd εκείνη την εποχή δεν μοιάζει και τόσο τυχαία. Η τεράστια επιρροή που είχαν οι Βρετανοί στην διαμόρφωση του krautrock, είναι εμφανής και στο Opal, έναν χαρακτηριστικότατο δίσκο του τρόπου με τον οποίο αντιλήφθηκαν οι Γερμανοί την βρετανική και αμερικάνικη ψυχεδέλεια. Εκτός αυτού αποτελεί και παράδειγμα της διαφορετικότητας που έχουν πολλά krautrock ντεμπούτα σε σχέση με την συνέχεια της δισκογραφίας της κάθε αντίστοιχης μπάντας ή κολεκτίβας. Παρόλα αυτά το έντονο jazz χρώμα, που θα χαρακτηρίσει την πορεία των Embyro, υπάρχει και εδώ φυσικά, όμως ο βασικός ορισμός που θα μπορούσε να δοθεί είναι αυτός του space-rock. Το album είναι πασπαλισμένο με αυτή την αστρόσκονη που μετέτρεπε ακόμα και την ερασιτεχνική παραγωγή των πρώιμων krautrock δίσκων, σε μέρος της γoητείας τους. Στέκεται ως ένα ξεχωριστό διαμάντι στην δισκογραφία των Embryo και παρόλο που δεν αγγίζει την τελειότητα, αποπνέει μια δική του μυστηριακή γοητεία. Μια ακρόαση του People From Out the Space θα σας πείσει…

 

Embryo’s Rache
[United Artists, 1971]

Η αρχή της μουσικής πορείας «προς Ανατολάς» για τους εκ Βαυαρίας ορμώμενους Embryo ξεκινάει στο Embryo’s Rache, όπου για πρώτη φορά εισάγονται τα ethnic / eastern στοιχεία στον ήχο της μπάντας,στοιχεία που έμελλε να κυριαρχήσουν στα albums της μελλοντικά. Έντονα πολιτικοποιημένος στίχος και ιδιαίτερα επιθετικό παίξιμο χαρακτηρίζουν το Rache, όπου ένα βαρύγδουπο rhythm section συνδυάζεται άψογα με layers από mellotron και φλαουτένια riffs δημιουργώντας ένα δίσκο αρκετά κοντά στα πρότυπα του heavy progressive rock ήχου της εποχής,με τις jazz καταβολές των μελών της μπάντας διαρκώς βουτηγμένες στο όξινο μουσικό pH του krautrock. Εδική μνεία οφείλει να γίνει στο άγριας και αχαλίνωτης ομορφιάς εξώφυλλο και στα πενήντα δευτερόλεπτα της εισαγωγής του Tausendfüßler, ένα υπέροχο δείγμα προϊστορικού beatboxing. H δε πολιτική στάση της μπάντας του Burchard γίνεται σαφής στο Espagna si, Franco no, το πρώτο κομμάτι της μπάντας άνω των 10 λεπτών, πρώτο σε ένα εκπληκτικό σερί αριστουργημάτων που θα ακολουθούσαν. Το Embryo’s Rache ήταν μόνο η αρχή…

 

Father Son and Holy Ghosts
[United Artists, 1972]

Το Father Sons and Holy Ghosts, το τρίτο άλμπουμ για τους Embryo, είναι το ξεκίνημα μιας πυρετώδους δισκογραφικής περιόδου για τη μπάντα, ενώ εισάγει φρέσκες επιρροές. Ακόμη γύρω από τον πυρήνα των Burchard / Hoffmann, η νέα ενσάρκωση των Embryo περιλαμβάνει τον κιθαρίστα Sigi Schwab και τον μπασίστα Dave King, με αμφότερους να επεκτείνονται και σε άλλα όργανα. Συνεπώς η μπάντα συρρικνώνεται σε κουαρτέτο αλλά με την προσθήκη μίας σειράς εξωτικών έγχορδων για τον εμπλουτισμό του ήχου της, το οποίο σηματοδοτεί μία world music κατεύθυνση, περισσότερο από οποιοδήποτε από τα υπόλοιπα 5 κλασσικά άλμπουμ της. Τα jazz-rock τζαμαρίσματα δίνουν τη θέση τους σε ethnic kraut τζαμαρίσματα και πειραματισμούς, διατηρώντας την ψυχεδελική διάθεση μιας γήινης παρά μιας κοσμικής υπόφυσης, αν μου επιτραπεί ο διαχωρισμός. Το Father Sons and Holy Ghosts δεν είναι τόσο σκληρό όσο τα άλμπουμ που βγήκαν πριν και μετά από αυτό και ακούγεται χαλαρότερο και πιο εσωστρεφές αλλά σίγουρα δεν υπολείπεται δυνατότερων στιγμών και πολύπλοκων grooves. Και είναι πολύ σημαντικό ότι είναι ένα από τα πρώτα άλμπουμ-πρεσβευτές της world / ethnic μουσικής πριν καν ακόμη ο όρος συλληφθεί.

 

Steig Aus
[Brain, 1972]

Λίγους μήνες αργότερα, ο Embryo κυκλοφόρησαν το Steig Aus, αλλά με εμφανείς διαφορές από τα προηγούμενα, καθώς σηματοδοτεί μια καμπή για το συγκρότημα. Το στυλ προσεγγίζει μια πλευρά jazz σύντηξης και αυτό γίνεται μάρτυρας από την ένταξη του διάσημου jazz πιανίστα και συνθέτη Mal Waldron (με τον οποίο ο Burchard συνεργαζόταν ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ‘60 και αργότερα στη δεκαετία του ’80 και του ’90), εδώ και στο ίδιο το Rocksession που ακολούθησε. Το εσωστρεφές jamming είναι άψογο, με πρωτοτυπία και μαζί με μερικά ethnic στοιχεία και τα ψυχεδελικά ροκ στοιχεία, η διαλογιστική-jazzy krautrock ατμόσφαιρα είναι συντριπτική. Το άλμπουμ περιλαμβάνει τρία μοναδικά τραγούδια. Το Radio Marrakesch / Orient Express έχει μεσο-ανατολίτικες επιρροές, βαρύ μπάσο, όργανο, mellotron και hammond συνοδευόμενο από το εξαιρετικό drumming του Burchard. Το Dreaming Girls είναι μια instrumental μπαλάντα, βασισμένη στο βιολί και το εκτενέστερο κομμάτι, το Call χωρίζεται σε πέντε μέρη, αποτελώντας στην πραγματικότητα ένα εκτεταμένο jamming με σόλο κιθάρας, όργανο, marimba, βιολί, mellotron και εκπληκτικά τύμπανα. Το Steig Aus είναι μία μοναδική διασταύρωση της γερμανικής ψυχεδελικής ροκ και της αμερικανικής ηλεκτρικής τζαζ και το προσωπικό αγαπημένο μου album των Embryo.

 

Rocksession
[Brain, 1973]

Το πέμπτο album των Embryo είχε να υπερβεί έναν ήδη δυσθεώρητα υψηλό πήχη και μία πρωτοφανή ποικιλία υφών στα τέσσερα προηγούμενα. Κι όμως, το Rocksession όχι απλά δεν έχει να ζηλέψει κάτι, αλλά διεκδικεί πανάξια την κορυφή των δημιουργημάτων της κολεκτίβας του Burchard. Το μυστικό έγκειται στην πανσπάνια υφολογική ισορροπία μεταξύ free-form psych / krautrock, progressive ανάπτυξης και jazz-fusion φρασεολογίας (ελέω Mal Waldron) που εντοπίζεται σε ένα φαντασιακό σημείο τομής. Τα πολλαπλά στρώματα ήχων και παιξιμάτων που χαρακτηρίζουν τους Embryo βρίσκονται και πάλι εδώ ίσως πιο έντονα από ποτέ, ενισχύοντας την εντύπωση πως συμμετέχουν πολύ περισσότεροι από επτά μουσικοί. Ίσως για πρώτη φορά συναντάμε ίχνη funk αποχρώσεων στα τέσσερα jams της μπάντας εδώ, αν και το χαμηλό pH και ο αντισυμβατικός χαρακτήρας με τις επιθετικές φράσεις και τα μεθυστικά σόλο αναμφισβήτητα κυριαρχούν. Ο αυτοσχεδιαστικός χαρακτήρας των Embryo εδώ κορυφώνεται αφήνοντας ένα διαχρονικό αποτύπωμα. Το πλέον παράδοξο όμως είναι ότι η φαινομενική (και μόνο) απουσία δομής κάθε άλλο παρά λειτουργεί αποτρεπτικά. Η ακολουθία των A Place to Go, Entrances, Warm Canto και Dirge είναι ικανή να παρασύρει άπαντες σε ένα περιπετειώδες ταξίδι μυστηρίου.

 

We Keep On
[BASF, 1973]

Περνώντας μία άνευ προηγουμένου περίοδο έμπνευσης και δημιουργικότητας, ο Christian Burchard και η παρέα του κυκλοφόρησαν μέσα στο 1973 άλλο ένα καταπληκτικό album. Το We Keep On χαρακτηρίστηκε από τη μοναδική τους συνεργασία με τη BASF μετά το επιτυχημένο τους πέρασμα από την ιστορική Brain, καθώς και από τη συμμετοχή του σπουδαίου σαξοφωνίστα Charlie Mariano, ενός από τους κυριότερους εκπροσώπους της μίξης της jazz με ανατολίτικες παραδοσιακές μουσικές. Το εναρκτήριο No Place to Go αποτελεί ένα ανεπανάληπτο jamming όργιο εκρηξιγενούς jazz rock διάρκειας 12 λεπτών με το κουαρτέτο να αποδίδει στο κόκκινο, ενώ στα κατατοπιστικότατα βάσει τίτλων Flute And Saz και Hackbrett-Dance οι Embryo με όχημα παραδοσιακά όργανα όπως το σάζι και το hackbrett (συγγενικά των γνωστών μας ταμπουρά και σαντουριού αντίστοιχα) επιχειρούν ένα σεργιάνι στα βάθη της Ανατολής. Στο ίδιο ethnic κλίμα και με ένα ακόμη πιο έντονο fusion άρωμα ακολουθούν τα εξαιρετικά Abdul Malek και Ehna, Ehna, Abu Lele, με τους Roman Bunka και Dieter Miekautsch να δίνουν τα ρέστα τους σε κιθάρα και πλήκτρα / πιάνο αντίστοιχα. Το πολύ ιδιαίτερο και ατμοσφαιρικό Don’t Come Tomorrow ρίχνει την αυλαία ενός αριστουργηματικού δίσκου που ακόμη και σήμερα, 45 χρόνια μετά, καταφέρνει να ακούγεται το ίδιο φρέσκος και περιπετειώδης.

 

Embryo’s Reise
[Schneeball, 1979]

Το δέκατο άλμπουμ των Embryo αποτελεί ένα έργο με θαυμαστή ηχητική ευρύτητα. Ένα πυκνό σε ιδέες και τεχνοτροπίες, ποικιλόμορφο, και πολυδιάστατο ηχογράφημα, το οποίο κατορθώνει να ακούγεται αληθινά ομοιογενές, συνεκτικό και ισορροπημένο. Μέσα από τη σύζευξη progressive rock αισθητικής, krautrock ιδιοσυγκρασίας και jazz-fusion αυτοσχεδιασμών με ανατολίτικα χαρακτηριστικά (σε κλίμακες, μοτίβα, μελωδίες και ρυθμολογίες), η κολεκτίβα του Burchard παραδίδει ένα εκστατικό σύνολο συνθέσεων.

Κατά τη διάρκεια του Embryo’s Reise, το εμβληματικό σχήμα από το Μόναχο αποτυπώνει με συγκλονιστικό τρόπο, τόσο σε εκτελέσεις όσο και σε ενορχηστρώσεις, τη δημιουργική φαντασία των μελών του, που αυτή τη φορά συμπορεύεται με την αντίστοιχη διαφόρων μουσικών από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και την Ινδία. Το πέρασμα της μπάντας από τις χώρες αυτές καταλήγει ευεργετικό για το γκρουπ, που επωφελείται κατασταλάζοντας σε ένα διπλό άλμπουμ, τα στιγμιότυπα του οποίου ηχούν ανεξερεύνητα μα παραδόξως και οικεία. Ένα πραγματικά απολαυστικό, εξόχως συναρπαστικό δημιούργημα, με ανεξάντλητες, εν τέλει, προεκτάσεις, το οποίο χρήζει πολλαπλών ακροάσεων ώστε να αποκαλύψει τον πλούτο των μερών που το απαρτίζουν και των μουσικών οργάνων που το συγκροτούν. Εδώ οι Embryo δεν αναπτύσσουν τις συλλήψεις τους βάσει κάποιου συγκεκριμένου μουσικού είδους ή ιδιώματος. Αντιθέτως, απλώνουν εμπνευσμένα τις φράσεις μιας οικουμενικής γλώσσας που εξακολουθεί να συγκινεί μέχρι και σήμερα.